11 listopada — Święto Niepodległości, oficjalny dzień wolny
11 listopada Polska obchodzi Narodowe Święto Niepodległości — rocznicę odzyskania państwowości w 1918 roku po 123 latach zaborów przez trzy imperia. To jedno z 14 oficjalnych dni wolnych w Polsce (szczegółowy kalendarz — w osobnym artykule), święto państwowe z paradami, a nie kościelne.
Trzy rozbiory, które starły Polskę z mapy
Pod koniec XVIII wieku Rzeczpospolitą trzykrotnie podzieliły sąsiednie mocarstwa — Rosja, Prusy i Austria: w 1772, 1793 i ostatecznie w 1795 roku. Po trzecim rozbiorze Polska jako państwo zniknęła z mapy Europy na 123 lata. Przyczyną było osłabienie Rzeczpospolitej od wewnątrz (prawo liberum veto, pozwalające jednemu posłowi zerwać uchwałę sejmu) w sąsiedztwie agresywnych mocarstw o władzy absolutnej.
Walka o niepodległość trwała przez cały okres zaborów
Polacy nie pogodzili się z utratą państwa. 1794 rok — powstanie Tadeusza Kościuszki, pierwszy narodowy zryw. 1830 — powstanie listopadowe w Warszawie, po którego klęsce rozpoczęła się Wielka Emigracja. 1863 — powstanie styczniowe, ponownie nieudane. W 1797 roku we Włoszech generał Jan Henryk Dąbrowski utworzył Legiony Polskie — właśnie dla nich Józef Wybicki napisał pieśń „Jeszcze Polska nie zginęła”, która w 1927 roku została hymnem państwowym.
Nie kończ na artykule
W bocie — 750 pytań w formacie prawdziwej rozmowy z konsulem, natychmiastowy feedback i egzamin próbny. Wypróbuj za darmo.
Sprawdź swój poziom →11 listopada 1918: Polska wraca na mapę
I wojna światowa trwała od 1 sierpnia 1914 do 11 listopada 1918 roku i doprowadziła do upadku aż czterech imperiów — niemieckiego, austro-węgierskiego, osmańskiego i rosyjskiego. 10 listopada 1918 roku Józef Piłsudski wrócił do Warszawy po uwięzieniu w niemieckiej twierdzy Magdeburg. Następnego dnia, 11 listopada, gdy Niemcy skapitulowały, Rada Regencyjna — tymczasowy organ władzy pod niemiecką okupacją — mianowała go naczelnym wodzem wojsk polskich, a 14 listopada przekazała mu pełnię władzy i rozwiązała się. Oficjalny tytuł Naczelnika Państwa Piłsudski otrzymał dekretem 22 listopada. Władza przeszła nie na drodze siłowej, lecz przez legalne przekazanie kompetencji — ale symboliczną datą Święta Niepodległości pozostał właśnie 11 listopada.
Jak obchodzi się to święto dzisiaj
W Warszawie co roku odbywa się Marsz Niepodległości — jedna z największych manifestacji ulicznych w Polsce. Budynki zdobią biało-czerwone flagi, organizowane są parady i koncerty państwowe. Józef Piłsudski pozostaje głównym symbolem tego dnia — to jemu najczęściej przypisuje się odbudowę polskiej państwowości.
Pierwszy prezydent, który nie zdążył objąć urząd na dłużej
Pierwszym Prezydentem II Rzeczypospolitej w grudniu 1922 roku wybrano profesora Gabriela Narutowicza. Jego wybór poparły głosy posłów mniejszości narodowych — żydowskiej, niemieckiej, ukraińskiej — co wywołało falę antysemickiej propagandy prawicowych nacjonalistów, którzy fałszywie oskarżali samego Narutowicza (w rzeczywistości katolika) o żydowskie pochodzenie. 16 grudnia 1922 roku, zaledwie pięć dni po objęciu urzędu, malarz Eligiusz Niewiadomski, związany z prawicową Narodową Demokracją, zastrzelił prezydenta w warszawskiej galerii Zachęta. Zabójca przyznał, że pierwotnie planował zabić samego Piłsudskiego. Został stracony na mocy wyroku sądu 31 stycznia 1923 roku. To jeden z najtragiczniejszych epizodów młodej polskiej państwowości, o którym konsul może wspomnieć jako przykład tego, jak niestabilny był początek niepodległości.
O co pyta konsul
Pytania o 11 listopada należą do najczęstszych w bloku historycznym bazy PLTest: kiedy Polska odzyskała niepodległość, ile trwał okres zaborów, kim był Józef Piłsudski. Często pyta się też od razu o dwa najważniejsze święta państwowe — 3 maja i 11 listopada — żeby sprawdzić, czy nie mylisz rocznicy Konstytucji z rocznicą niepodległości.
11 listopada 1918 roku, po 123 latach zaborów przez Rosję, Prusy i Austrię.
Marszałek Polski (1867-1935), który 11 listopada 1918 roku przejął władzę jako Naczelnik Państwa, a w 1920 roku pokonał armię bolszewicką w Bitwie Warszawskiej.
Święto Konstytucji 3 Maja i Narodowe Święto Niepodległości 11 listopada.
Typowe błędy
3 maja to rocznica Konstytucji z 1791 roku, 11 listopada to rocznica odzyskania niepodległości w 1918 roku. To dwa osobne święta państwowe.
123 lata — od 1795 do 1918 roku. Częsty błąd to podanie okrągłej liczby typu 100 czy 150.
Pytanie „kto ogłosił niepodległość” to jedno z najczęstszych, poprawna odpowiedź zawsze obejmuje imię Józefa Piłsudskiego.
11 listopada to czysto państwowe święto z paradami, bez elementu religijnego, w odróżnieniu od większości pozostałych 13 oficjalnych dni wolnych.
Najczęstsze pytania
Co obchodzi się 11 listopada w Polsce?
Narodowe Święto Niepodległości — rocznicę odzyskania polskiej państwowości w 1918 roku po 123 latach zaborów.
Ile lat Polska nie istniała jako państwo?
123 lata, od 1795 do 1918 roku, po trzech kolejnych rozbiorach między Rosją, Prusami i Austrią.
Kto przejął władzę w Polsce 11 listopada 1918 roku?
Józef Piłsudski, jako Naczelnik Państwa.
Jak obchodzi się dziś Święto Niepodległości?
Głównym wydarzeniem jest Marsz Niepodległości w Warszawie, jeden z największych w Europie. Ponadto parady, koncerty, uroczystości państwowe, wszechobecne biało-czerwone flagi.
Kto był pierwszym prezydentem Polski?
Gabriel Narutowicz, wybrany w grudniu 1922 roku — tragicznie zastrzelony 5 dni po objęciu urzędu.